Kilka miesięcy po klęsce życie codzienne pod okupacją próbuje się na nowo ułożyć. Uchodźcy wrócili, administracja działa, szkoły się otwierają, fabryki pracują, kina i kawiarnie przyjmują publiczność. Ta „normalność” toczy się jednak pod kontrolą okupanta, w niedostatku i niepewności.
Dla ciebie chodzi o wyznaczenie linii postępowania na nadchodzące lata. Możesz wrócić do życia możliwie normalnego – praca, szkoła, rozrywki – układając się z okupacją, by przetrwać i ochronić swoich, według logiki „mniejszego zła”. Możesz dyskretnie zachować dystans wobec okupanta (unikanie kontaktów, drobne gesty moralnego oporu), nie wystawiając się na niebezpieczeństwo. Albo zaangażować się głębiej – po jednej stronie (kolaboracja) lub po drugiej (rodzący się ruch oporu).
Między heroizmem a zdradą rozciąga się rozległa szara strefa, którą tworzą zwykli ludzie próbujący żyć, wyżywić rodzinę i przetrwać próbę. Wybór, którego dziś dokonasz, ukształtuje twoje doświadczenie okupacji na najbliższe lata.
Przeważająca większość wybiera powrót do życia możliwie normalnego, często zabarwionego dyskretnym dystansem: większość Belgów (podobnie jak Francuzów) już latem i jesienią 1940 roku wraca do „normalnego” życia codziennego pod okupacją, według logiki „mniejszego zła” – pracować, żywić rodzinę, przetrwać próbę – przy czym najczęściej zachowuje dyskretny dystans moralny i patriotyczny. Mniejszość przechodzi do aktywnej kolaboracji, inna do ruchu oporu, ale trzon społeczeństwa żyje w tej „szarej strefie” wyczekiwania i przystosowania, utkanej z codziennych kompromisów. Ta postawa większości, ani chwalebna, ani haniebna, jest najpowszechniejszą rzeczywistością okupacji – rzeczywistością zwykłych ludzi, pochwyconych przez historię, która ich przerasta. Zrozumieć rok 1940 to także zrozumieć te wybory podyktowane przetrwaniem.
T04-149