27 sierpnia 1939, na kilka dni przed inwazją na Polskę, reżim nazistowski wprowadza racjonowanie wojenne. Kartki – tak zwane „Karten” – regulują dystrybucję chleba, mięsa, tłuszczów, cukru i mleka, a także tekstyliów i obuwia. Ludność nie zostaje całkiem zaskoczona: niektóre tłuszcze są reglamentowane od 1937 roku, a kawę i cytrusy ograniczono już na początku 1939 roku.
Niemiecka gospodarka wojenna zmaga się z napięciem strukturalnym: brakuje dewiz, import produktów rolnych jest kosztowny, a wysiłek zbrojeniowy pochłania zasoby. Reżim pamięta jednak załamanie morale na froncie wewnętrznym w 1918 roku i nie chce uderzać frontalnie w gospodarstwa domowe.
Urzędnicy Planu Czteroletniego muszą ustalić surowość ograniczeń. Zbyt surowe mogą podkopać poparcie społeczne, zbyt łagodne – zagrozić wysiłkowi wojskowemu. Proporcje przyjęte latem 1939 roku pokażą, jaką równowagę reżim zamierza utrzymać między frontem a zapleczem.
Niemieckie racjonowanie zaczyna się stosunkowo łagodnie, po czym wraz z trwaniem wojny stopniowo się zaostrza. Obawiając się powtórki z kryzysu morale z 1918 roku, reżim początkowo utrzymuje stosunkowo hojne racje, finansowane częściowo grabieżą terytoriów okupowanych i wyzyskiem pracy przymusowej. Niemcy przez długi czas spożywają więcej niż mieszkańcy innych państw kontynentalnych uczestniczących w wojnie, choć pozostają poniżej poziomu sprzed wojny. Dopiero wraz z radykalizacją gospodarki wojennej, zwłaszcza po objęciu przez Alberta Speera Ministerstwa Uzbrojenia w 1942 roku, równowaga wyraźniej przechyla się na stronę wojska; najostrzejsze cięcia w racjach dla niemieckiej ludności cywilnej przypadają na ostatnie lata wojny.
T00-082