6 lat po przejęciu władzy NSDAP oplata niemieckie społeczeństwo gęstą siecią. Wstąpienie do partii nie jest obowiązkowe, ale w wielu zawodach stało się niemal koniecznym etapem kariery: urzędnicy, nauczyciele, prawnicy i kadra kierownicza podlegają niejawnej, lecz stałej presji, by wziąć legitymację partyjną. Partia, która w 1933 roku liczyła około 2 mln członków, w 1939 roku szczyci się już blisko 5,3 mln.
Dla Niemca bez silnych przekonań ideologicznych wstąpienie do partii to codzienny dylemat sumienia. Otwiera drzwi, chroni, integruje – ale zobowiązuje też do służby reżimowi, którego przemoc jest widoczna, i czyni z członka trybik systemu.
Wcielasz się w Niemca, zwykłego fachowca, niezbyt entuzjastycznego, lecz dbającego o własną przyszłość. Wstąpić do partii, by awansować i uchronić się przed podejrzeniami? Powstrzymać się z zasady, za cenę zahamowanej kariery i kłopotliwego wyróżniania się? A może grać na zwłokę, mnożąc dowody lojalności nie decydując się na formalne wstąpienie? Ten wybór, z pozoru banalny, wyznacza miarę uwikłania milionów zwykłych obywateli.
Wielu zdecydowało się wstąpić do partii, by awansować i się zabezpieczyć, raczej z oportunizmu niż z przekonania: liczebność NSDAP wzrosła do około 5,3 mln członków w 1939 roku (w tym 81% mężczyzn), napędzana falami wstąpień karierowiczów, z których pierwsza, wiosną 1933 roku, przyniosła nowo przybyłym pogardliwe przezwisko Märzgefallene („polegli w marcu”). Po wojnie denazyfikacja stworzy kategorię Mitläufer („popleczników”), by osądzić tę masę biernych członków, ani fanatycznych, ani stawiających opór. Powstrzymanie się było wciąż możliwe, lecz narażało na marginalizację lub podejrzenia. Rozdęcie partii w przededniu wojny ilustruje, jak reżim totalitarny pozyskuje ogromną masę zwykłych obywateli – interesem w tym samym stopniu co strachem.
T00-064