Zima 1940–1941 jest dla Mussoliniego katastrofalna: jego armia cofa się w Albanii przed Grekami, jego zostaje unicestwiona w Libii, a Afryka Wschodnia się wali. Prestiż reżimu faszystowskiego, oparty na micie potęgi militarnej, legł w gruzach. Rozpoczęta w październiku 1940 roku w nadziei na szybki triumf włoska ofensywa przeciwko Grecji zamieniła się w fiasko: grecki kontratak przeniósł walki daleko w głąb okupowanej Albanii, a utrata Afryki Wschodniej wydaje się teraz nieunikniona. Duce szuka gestów, które podniosą morale i zamaskują bankructwo jego sztabu.
Rozważany jest spektakularny środek: wysłać na front albański w charakterze żołnierzy wysokich dygnitarzy i ministrów reżimu, którzy nie ukończyli 45 lat. Pomysł ma być przykładem poświęcenia elity faszystowskiej i ma pobudzić naród.
W tej zawierusze Mussolini musi zdecydować, jaki sygnał polityczny wysłać: mnożyć takie symboliczne gesty, by podtrzymywać mistykę reżimu; przeciwnie, uznać powagę sytuacji wojskowej i gruntownie zreformować wadliwe dowództwo; albo pogodzić się z koniecznością poproszenia Niemców o masową pomoc za cenę utraty niezależności.
Mussolini wybiera gest symboliczny: 27 stycznia 1941 roku wysyła na front ministrów i wysokich dygnitarzy reżimu, co jest środkiem służącym głównie propagandzie – jego własny zięć, hrabia Ciano, minister spraw zagranicznych, dołącza do jednostki lotniczej. Gest, uznany przez obserwatorów za „dziwaczny”, bardziej bawi ludność na zapleczu, niż ją porywa, i irytuje dygnitarzy wyrwanych z rzymskich wygód. Przede wszystkim nic nie zmienia w rzeczywistości wojskowej. W ciągu następnych tygodni pomoc niemiecka, długo odrzucana, staje się nieunikniona: najpierw Rommel przybywa do Libii, a wiosną Niemcy najeżdżają Grecję i Jugosławię. Włochy, które miały prowadzić autonomiczną „wojnę równoległą”, stają się faktycznie podrzędnym partnerem Niemiec. Zima 1940–1941 oznacza ostateczną utratę strategicznej inicjatywy przez Mussoliniego.
T06-024