, 35 lat, nauczyciel filozofii, został zmobilizowany w 1939 roku jako żołnierz przydzielony do służby meteorologicznej artylerii. Wzięty do niewoli wraz ze swoją jednostką w Padoux (Wogezy) 21 czerwca 1940 roku – w przeddzień rozejmu – zostaje latem przeniesiony do Stalagu XII D, urządzonego w miejscu zwanym Petrisberg, na wzgórzach nad Trewirem. Francja liczy wówczas blisko półtora miliona jeńców wojennych przetrzymywanych w Niemczech – masę ludzi, o których uwolnienie Vichy będzie się daremnie starać.
W obozie Sartre włącza się w improwizowane życie intelektualne: czyta Heideggera, wygłasza odczyty, a na wieczór wigilijny 1940 roku pisze sztukę „Bariona, czyli Syn Gromu”, wystawioną 24 grudnia przed kolegami – swoje pierwsze w ogóle dzieło teatralne. Chce jednak odzyskać wolność. Ma kilka dróg: spróbować ucieczki, postarać się o zwolnienie ze względów zdrowotnych – jego silny zez można przedstawić jako niezdolność do służby – albo czekać.
Sartre musi więc, jak półtora miliona francuskich jeńców, radzić sobie z niewolą i szukać wyjścia.
Sartre uzyskał zwolnienie ze względów zdrowotnych, powołując się na zez: dostał zaświadczenie o niezdolności (Niemcy jeszcze wiosną 1941 roku przyznawali takie zwolnienia) i został zwolniony w marcu 1941 roku. Po powrocie do Paryża wrócił do nauczania i wraz z Maurice'em Merleau-Pontym, i kilkoma innymi osobami założył efemeryczną grupę intelektualnego oporu „Socjalizm i Wolność”, szybko rozwiązaną z braku środków. Doświadczenie niewoli i zaangażowania ukształtowało jego refleksję nad wolnością i odpowiedzialnością, leżącą u podstaw „Bytu i nicości” (1943). Droga Sartre'a ilustruje los masy jeńców z 1940 roku – długą niewolę, szukanie wyjścia i pierwsze, często skazane na porażkę formy zaangażowania.
T04-057