Granica między Mongolią, sojuszniczką ZSRR, a Mandżukuo, marionetkowym państwem Japonii, jest słabo wytyczona wzdłuż rzeki Chałchyn Goł. Tokio i Moskwa trzymają tam wojska, które nieufnie się obserwują. 11 maja 1939 roku mongolscy jeźdźcy przekraczają rzekę w pobliżu Nomonhanu, by paść swoje zwierzęta; strażnicy mandżukuańscy odpędzają ich. Incydent, z pozoru błahy, staje się iskrą zapalną.
, elitarna japońska formacja stacjonująca w Mandżurii, słynie z samodzielności wobec Tokio: jej oficerowie już w przeszłości stawiali rząd przed faktami dokonanymi, które musiał zatwierdzać. Jej dowódcy widzą w incydencie okazję, by dać Sowietom nauczkę i potwierdzić nienaruszalność granicy.
Eskalacja jest jednak niebezpieczna. ZSRR dysponuje na Dalekim Wschodzie znacznymi siłami pancernymi i lotniczymi, a Japonia już ugrzęzła w wojnie w Chinach. Czy odpowiedzieć demonstracją siły, ograniczyć sprawę do skali lokalnej, czy zdać się na Tokio, które głosi ostrożność? Wszystko będzie zależeć od rozmachu, jaki lokalni dowódcy zechcą – lub będą mogli – nadać swojej odpowiedzi, z dala od oczu Tokio.
skierowała duże siły, by zmiażdżyć wtargnięcie: stopniowo angażowała coraz większe siły, przekonana o łatwym zwycięstwie. Starcie, z początku ograniczone, rozrosło się w niewypowiedziany, trwający kilka miesięcy konflikt nad brzegami Chałchyn Goł. ZSRR przysłał tam liczne posiłki i wkrótce powierzył dowództwo mało jeszcze znanemu generałowi Gieorgijowi Żukowowi. Lekceważąc potęgę sowiecką, Japonia weszła w konfrontację o brzemiennych skutkach dla kierunku swojej strategii – na północ przeciw ZSRR czy na południe. Po obu stronach wkrótce rzucono do walki czołgi, artylerię i lotnictwo, a spór o pastwiska przerodził się w prawdziwą próbę sił.
T00-005