W wyniku niemieckiej ofensywy do niewoli trafiają setki tysięcy żołnierzy. Zebranych jeńców pędzi się na tyły, a potem do Niemiec, pieszo, w niekończących się kolumnach: to sznury wycieńczonych, niedożywionych ludzi, którzy całymi dniami maszerują pod strażą wroga, w upale i kurzu zatłoczonych dróg.
Ty, jako jeniec, stajesz przed wyborami, które dotyczą przetrwania i sumienia. Możesz iść potulnie w kolumnie, by uniknąć znęcania się i oszczędzać siły. Możesz spróbować ucieczki, gdy kolumna przechodzi przez las lub wieś albo gdy strażnicy na chwilę stracą czujność – ryzykując, że zostaniesz zastrzelony. Możesz też pomagać innym w kolumnie (dzielić się wodą, podtrzymywać najsłabszych), ryzykując, że zostaniesz w tyle i ściągniesz na siebie razy.
Zmęczenie, głód i niepewność co do celu podróży czynią każdy dzień ciężką próbą. Kolumny jeńców, które czasem mijają się z falami uchodźców, są jednym z najbardziej wymownych obrazów klęski. Uciec teraz, na ojczystej ziemi, wciąż jest możliwe; w Niemczech będzie to niemal beznadziejne.
Większość jeńców, wyczerpana i pilnie strzeżona, maszerowała potulnie, by uniknąć znęcania się, lecz wielu próbowało uciec, dopóki znajdowali się jeszcze na własnej ziemi: ucieczki z kolumn na drogach Belgii i Francji zdarzały się w maju–czerwcu 1940 stosunkowo często, zanim jeńców przewieziono do Niemiec, gdzie stały się bardzo trudne. Kolumny, liczące tysiące ludzi, prowadziły do obozów około 1,8 miliona jeńców francuskich i 200 000 belgijskich. Warunki marszu – głód, pragnienie, sporadyczne znęcanie się – zależały od strażników. Dla wielu te drogi do niewoli, krzyżujące się z exodusem uchodźców, pozostały obrazem upokorzenia roku 1940 i progiem długich lat niewoli.
T03-151