Po kapitulacji część belgijskich żołnierzy wraca do domów – zwłaszcza ci, których nie wywieziono do niewoli albo których szybko zwolniono (głównie Flamandowie, w ramach Flamenpolitik, czyli polityki sprzyjania Flamandom). Jako zdemobilizowany żołnierz zastajesz kraj pod okupacją, rodzinę wyczerpaną exodusem i życie, które trzeba odbudowywać pod niemieckim butem.
Powrót stawia pytanie, jaką przyjąć postawę. Możesz wrócić do normalnego życia – pracy i rodziny – ze zmęczenia i z konieczności ułożyć się z okupacją. Możesz odmówić pogodzenia się z okupacją i spróbować dołączyć do sił, które nadal walczą (dostać się do Anglii przez Francję i Hiszpanię, by wstąpić do Wolnych Sił Belgijskich). Możesz też czekać, nie kolaborując ani nie stawiając oporu, aż zobaczysz, jak potoczy się wojna.
Ciążą na tobie wyczerpanie, poczucie upokorzenia po klęsce i niepewność jutra. Czy zamknąć ten rozdział i przetrwać, czy odrzucić fatalizm i wrócić do walki, za cenę nowej, niebezpiecznej tułaczki? Wielu weteranów walk 1940 roku staje przed tym wyborem w ciszy okupowanego lata.
Zdecydowana większość wróciła do normalnego życia, układając się z okupacją: wyczerpani, zatroskani o rodziny i bez jasnych perspektyw, zdemobilizowani w większości podjęli na nowo życie cywilne pod okupacją. Zdeterminowana mniejszość wybrała drogę przeciwną: kilka tysięcy Belgów dotarło niebezpiecznymi szlakami ucieczkowymi do Wolnych Sił Belgijskich w Wielkiej Brytanii (późniejsza , piloci RAF, marynarze). Flamandowie zwolnieni wcześnie dzięki Flamenpolitik, Walonowie, którzy pozostali jeńcami: powrót, albo jego brak, zależał także od tej polityki dzielenia. Los każdego rozstrzygnął się w tych wyborach lata 1940 roku, między przetrwaniem, wyczekiwaniem a zaangażowaniem.
T04-123