Już latem 1940 roku zaczynają się niedobory. Okupant rekwiruje, import się załamuje, wprowadzone zostaje racjonowanie: chleb, masło, mięso i węgiel wydawane są skąpo, na kartki. Dla wielu rodzin oficjalne racje nie wystarczają, by się porządnie wyżywić.
Obok legalnego obiegu szybko rozwija się czarny rynek: towary sprzedawane bez kartek, po wysokich cenach, przez rolników, pośredników i przemytników. Zaopatrywanie się tam pozwala najeść się do syta, ale jest nielegalne, drogie i napędza spekulację kosztem najuboższych.
Dla ciebie wybór powraca każdego dnia. Możesz trzymać się oficjalnego racjonowania, z obywatelskiej postawy i z braku środków, ryzykując głód. Możesz sięgnąć po czarny rynek, by nakarmić dzieci, mimo kosztów i nielegalności. Możesz też spróbować sama wytwarzać żywność – ogródek warzywny, potajemna hodowla królików czy kur, wymiana z rolnikami. Zdobycie żywności, by przetrwać, staje się jedną z głównych trosk w czasie okupacji.
W praktyce większość rodzin w końcu sięga po czarny rynek, który staje się niezbędny, bo oficjalne racje są notorycznie niewystarczające; uzupełniają go, radząc sobie na wszelkie sposoby. „Zaopatrzenie” staje się obsesją codziennego życia pod okupacją; powszechne stają się ogródki warzywne, potajemna hodowla, wyprawy na wieś i wymiana towarów. Czarny rynek wzbogaca garstkę spekulantów i pogłębia nierówności, a najbardziej cierpią biedni mieszkańcy miast. Ta gospodarka niedoboru, która potrwa całą wojnę, głęboko ukształtuje doświadczenie okupacji – między solidarnością, kombinowaniem a urazą wobec spekulantów.
T04-143