W maju 1940 roku Wehrmacht z wielką szybkością przetacza się przez Belgię. Za linią frontu jego tyły się wydłużają i pozostają słabo zabezpieczone: drogi zatłoczone uchodźcami, pojedynczy żołnierze, rozbite oddziały, domniemani franc-tireurs, czyli cywilni strzelcy. Lokalne dowództwo obawia się ponad wszystko strzału cywila do swoich żołnierzy – to obsesja odziedziczona po 1914 roku, gdy psychoza franc-tireurs już naznaczyła armię niemiecką w Belgii.
Ścierają się 2 logiki. Pierwsza to bezpieczeństwo tyłów, które nakazywałoby zastraszać ludność prewencyjnie, by chronić kolumny i składy. Druga to prawo wojenne, skodyfikowane w Hadze, które chroni osoby niewalczące i zakazuje karania zbiorowości za czyn jednostki. Między tymi skrajnościami rozciąga się cała skala środków, od zwykłych ograniczeń nakładanych na mieszkańców po najtwardsze formy nacisku. A lokalne dowództwo, słabo nadzorowane z góry, ma przy tym ogromnym polem manewru.
Każda droga niesie ciężkie konsekwencje: domniemana skuteczność terroru wobec legalności i honoru wojskowego, ryzyko uderzenia w niewinnych wobec ryzyka pozostawienia tyłów bezbronnych. Dowództwo musi ustalić, w jaki sposób utrzyma w ryzach kraj, przez który przechodzą jego wojska.
W wielu przypadkach dowództwo sięgało po zakładników i groźby odwetu zbiorowego: w maju 1940 roku Wehrmacht brał cywilnych zakładników, czasem używał ich jako żywych tarcz i stosował represje na podstawie samego podejrzenia, że strzelali cywile. Tam, gdzie psychoza franc-tireurs sięgała szczytu, kończyło się to masakrami (Vinkt, co najmniej 86 zamordowanych). Praktyka odziedziczona po zbrodniach 1914 roku (Dinant, Lowanium) obala mit „czystego Wehrmachtu”. Nie wszystkie jednostki posuwały się do tego w jednakowym stopniu, a groźba nie wszędzie kończyła się egzekucjami; jednak branie zakładników jako narzędzie terroru należało do niemieckich metod od początku inwazji, a w czasie okupacji stało się systemem (polityka zakładników wobec ruchu oporu).
T03-130