Aby podtrzymać morale w czasie dziwnej wojny, rząd francuski musi ustalić ton oficjalnego przekazu. Czy podsycać pewność zwycięstwa, opartą na rzekomej materialnej i moralnej przewadze aliantów oraz na niezawodności linii Maginota, czy też przygotować opinię publiczną na długą i niepewną próbę?
Służby propagandy muszą wybrać ton. Mogą rozpowszechniać triumfalistyczny optymizm, by uspokoić ludność i żołnierzy, ryzykując zaślepienie. Mogą prowadzić przekaz realistyczny, przygotowujący kraj do ciężkiego i długiego wysiłku. Mogą też pomniejszać wagę wojny, żeby nie budzić lęku, ryzykując demobilizację.
Zakład na triumfalizm jest ryzykowny: obiecywać łatwe zwycięstwo to narażać się na załamanie morale, gdy rzeczywistość zaprzeczy słowom. Z kolei przekaz zbyt ponury może podkopać wolę walki. Pytanie o właściwy ton – między uspokajającym kłamstwem a prawdą, która mobilizuje – staje przed każdym państwem w stanie wojny. Jaką linię powinny przyjąć służby propagandy?
Francuska propaganda rozpowszechniała triumfalistyczny optymizm, by uspokajać: hasło „Zwyciężymy, bo jesteśmy najsilniejsi” i pewny siebie przekaz dominowały w czasie dziwnej wojny, podtrzymując iluzję alianckiej przewagi i pewnego zwycięstwa. Ten triumfalizm, brutalnie obalony przez załamanie w maju i czerwcu 1940 roku, pogłębił szok klęski i poczucie zdrady: obiecywano zwycięstwo, a skończyło się pogromem. Rozziew między przekazem a rzeczywistością podsycił – po wyzwoleniu Francji i w pamięci zbiorowej – krytykę zaślepienia elit. Ten epizod pokazuje niebezpieczeństwa propagandy oderwanej od rzeczywistości: obiecując zbyt wiele, przygotowuje ona załamanie moralne, któremu miała zapobiec.
T02-086