Wieczorem 10 czerwca 1940 roku prezydent ma wygłosić przemówienie na uroczystości wręczenia dyplomów na Uniwersytecie Wirginii w Charlottesville, gdzie dyplom odbiera jego syn Franklin junior. Kilka godzin wcześniej Włochy wypowiedziały wojnę Francji i Wielkiej Brytanii.
Stany Zjednoczone są oficjalnie neutralne, a opinia publiczna w większości pozostaje izolacjonistyczna w przededniu listopadowych wyborów prezydenckich. Roosevelt działa ostrożnie: obiecał pomoc „wszelkimi środkami poza wojną”, ale musi się liczyć z Kongresem i wyborcami niechętnymi jakiemukolwiek zaangażowaniu.
Włączenie się Włoch do wojny zmienia sytuację. Roosevelt trzyma w ręku przygotowany tekst, nad którym na kilka godzin przed przemówieniem wciąż naradzają się jego doradcy. Staje przed wyborem tonu: potępić otwarcie postępek Mussoliniego, ryzykując urażenie izolacjonistów, albo trzymać się dyplomatycznej ostrożności i uniwersyteckiej oprawy uroczystości.
Roosevelt wybrał wyraźne potępienie. Departament Stanu uznał jedno zdanie za zbyt ostre i naciskał na jego złagodzenie, ale prezydent je zachował i wypowiedział słynną formułę: „On this tenth day of June 1940, the hand that held the dagger has struck it into the back of its neighbor” („tego dziesiątego dnia czerwca 1940 roku ręka, która trzymała sztylet, wbiła go w plecy sąsiada”). Przemówienie w Charlottesville stało się punktem zwrotnym: było jednym z pierwszych jednoznacznych publicznych wystąpień prezydenta przeciwko państwom Osi, a Roosevelt obiecał „udostępnić przeciwnikom przemocy materialne zasoby tego narodu”. Przygotowało to opinię publiczną na kolejne etapy – ustawę Selective Service Act z września 1940 roku (pierwszy pobór w czasie pokoju), a potem ustawę Lend-Lease z marca 1941 roku. W listopadzie 1940 roku Roosevelt został wybrany na trzecią kadencję, a zmarł na urzędzie 12 kwietnia 1945 roku.
T04-013