Jesień 1939 roku. Wojna w Chinach się przeciąga, Europa właśnie stanęła w ogniu, a w Tokio ceny galopują. Wydatki wojskowe pompują ilość pieniądza w obiegu, podczas gdy import surowców coraz bardziej się kurczy. Za jena z każdym miesiącem można kupić nieco mniej.
Gabinet Nobuyukiego Abe, utworzony pod koniec sierpnia, ma do dyspozycji ustawę o powszechnej mobilizacji narodowej (1938), która pozwala mu ustalać ceny, płace i czynsze w drodze dekretu cesarskiego. Ale jak działać? Zamrozić cały system cen jednym ruchem czy cierpliwie budować siatkę cen urzędowych, sektor po sektorze?
Każda opcja ma swoją cenę: brutalność ogólnej blokady grozi uduszeniem producentów i rynku; powolność selektywnej regulacji pozwala inflacji galopować przez wiele miesięcy.
Gabinet Abe wybiera ogólne zamrożenie. Dekret cesarski nr 703, „rozporządzenie o kontroli cen” (Kakaku-tō Tōsei-rei), ogłoszony 18 października 1939 roku i wprowadzony w życie 20 października na mocy art. 19 ustawy o powszechnej mobilizacji narodowej, zamraża wszystkie ceny, płace, czynsze oraz koszty transportu, składowania i ubezpieczenia na poziomie z 18 września 1939 roku – stąd jego przydomek „dekret stop 9-18” (9.18 stop order). Każda podwyżka ponad ten pułap jest zakazana. Środek nie powstrzymuje inflacji na dłużej: napędza rozległy czarny rynek i pogłębia niedobory, aż w 1946 roku zastępuje go nowe rozporządzenie o kontroli cen.
T01-107