Paryska matka rodziny staje o świcie w kolejkach przed sklepami w swojej dzielnicy, z kartą żywnościową i kartkami w ręku. Zimą 1941–1942 oficjalne przydziały spadły bardzo nisko: chleb jest racjonowany, masło i tłuszcze prawie zniknęły z półek, a mięso pojawia się tylko sporadycznie. Jej dzieci są głodne, a kartki wydawane co miesiąc nie pokrywają już potrzeb rodziny.
W okupowanym Paryżu regularne zaopatrzenie nie zależy już wyłącznie od kartek. Wszędzie wyrósł czarny rynek, gdzie można znaleźć niemal wszystko – masło, jajka, mięso – ale po cenach znacznie przewyższających oficjalne taryfy i wbrew prawu. Na wsi chłopi zgadzają się wymieniać żywność na pościel, biżuterię lub przedmioty z domu; paryżanie jeżdżą pociągami z walizką w ręku po takie rodzinne „zaopatrzenie”, które stało się rytuałem. Wszędzie „système D”, sztuka radzenia sobie, uzupełnia to, czego administracja już nie dostarcza.
Matka musi zdecydować, jak napełnić talerze dzieci: sięgnąć po czarny rynek mimo rujnujących kosztów i nielegalności, by zdobyć to, czego brakuje; trzymać się ściśle kartek, ryzykując, że dzieci popadną w niedożywienie; albo pojechać na wieś i wymienić pościel oraz domowe przedmioty na żywność, za cenę długich i niepewnych podróży.
W Paryżu zima 1941–1942 to jeden z najcięższych okresów reglamentacji: oficjalny przydział dorosłego spada poniżej 1 200 kalorii dziennie, daleko poniżej potrzeb, a niektóre kategorie ludności mają jeszcze gorzej. W obliczu niedoborów radzenie sobie na własną rękę staje się powszechne. Czarny rynek i bezpośrednie „zaopatrzenie” na wsi upowszechniają się we wszystkich warstwach społecznych, ale zaporowe ceny tworzą głębokie nierówności: najbardziej narażone są rodziny skromne, bez znajomości i bez przedmiotów do wymiany. Niedożywienie narasta, zwłaszcza wśród dzieci i osób starszych, których wzrost i zdrowie na trwałe na tym cierpią. Dla milionów paryżan codzienność okupacji sprowadza się do wyczerpującej pogoni za jedzeniem: kolejek, kartek, nielegalnych transakcji i „système D”.
T10-100