Od początku okupacji Polski władze niemieckie koncentrują Żydów warszawskich w wydzielonej dzielnicy. W październiku 1940 roku gubernator nakazuje utworzenie getta; Żydzi z okolic są tam stłaczani, a strefa zostaje stopniowo odcięta murami. 16 listopada 1940 roku getto zostaje zamknięte: blisko 400 000 osób jest uwięzionych na kilku kilometrach kwadratowych.
Niemcy zarządzają gettem za pośrednictwem Rady Żydowskiej (Judenratu), na której czele od jesieni 1939 roku stoi , inżynier i były senator, który został w Warszawie, gdy inni przywódcy uciekli. Judenrat jest w kleszczach: musi wykonywać niemieckie rozkazy (spisy, rekwizycje, praca przymusowa) albo się od nich uchylać, narażając się na natychmiastowe represje zbiorowe. Za każde przekazane polecenie Rada odpowiada przed ludnością, którą ma reprezentować. Pozostaje określić, jaką linię przyjmie wobec okupanta.
W chwili gdy mury się zamykają, Czerniaków musi zdecydować o linii postępowania: współpracować z okupantem, by próbować zorganizować przetrwanie (zaopatrzenie, szpitale, tajne szkoły), złożyć urząd na znak sprzeciwu albo stawić jawny opór.
Czerniaków współpracował z okupantem, by próbować zorganizować przetrwanie ludności: nie mając żadnych środków, by przeciwstawić się zamknięciu getta, pozostał na stanowisku i w minimalnym zakresie starał się złagodzić katastrofę – kuchnie ludowe, przychodnie, warsztaty, tajne szkoły – będąc jednocześnie zmuszonym do wykonywania niemieckich rozkazów. Jego Dziennik, odnaleziony po wojnie, z powściągliwością dokumentuje narastanie prześladowań. W lipcu 1942 roku, gdy Niemcy nakazali mu dostarczyć listy do deportacji do Treblinki i zrozumiał, że żąda się od niego wydania dzieci, odebrał sobie życie, zamiast w tym uczestniczyć. Kwestia Rad Żydowskich, postawionych przez nazistów w sytuacji bez wyjścia, pozostaje jedną z najboleśniejszych debat w historiografii Zagłady. Getto warszawskie miało zaś stać się areną powstania w 1943 roku.
T05-024