Na początku września 1941 roku marszałek dowodzi armiami, które prawie zatarły zdobycze wojny zimowej. Od czerwca fińskie dywizje szybko posunęły się naprzód: odzyskały Przesmyk Karelski, obeszły jezioro Ładoga, a czołowe kolumny dotarły do Świru, rzeki łączącej jeziora Onega i Ładoga, daleko za dawną granicą fińską.
Z dowództwa Grupy Armii „Północ” nadchodzi naglące żądanie: Mannerheim ma przedłużyć natarcie na południe, by okrążyć Leningrad od północnego wschodu, podczas gdy Niemcy zamkną kleszcze od zachodu. Na papierze manewr wygląda rozsądnie. Politycznie komplikuje wszystko. Fiński parlament i prezydent Ryti przedstawili tę wojnę jako obronne odzyskanie utraconych ziem. Natarcie na Leningrad uczyniłoby z Finlandii współagresora w oczach Londynu i Waszyngtonu, które dyskretnie postawiły ultimatum.
Mannerheim może rozkazać natarcie na Leningrad, by zadowolić Berlin i dokończyć okrążenie; utrzymać obecne linie nad Świrem, powołując się na wyczerpanie wojsk i rozciągnięte linie zaopatrzenia; albo posunąć się skromnie naprzód, by zlikwidować ostatnie sowieckie przyczółki nad rzeką, nie idąc dalej.
Mannerheim zatrzymuje się nad Świrem. Decyzja zostaje zakomunikowana Niemcom z argumentami wojskowymi: wojska są wyczerpane, linie zaopatrzenia rozciągnięte, zima tuż-tuż. Równie rozstrzygający jest jednak rachunek polityczny. Finlandia podtrzymuje fikcję wojny o odzyskanie, a nie o podbój. Wielka Brytania wypowiada Finlandii wojnę w grudniu 1941 roku; stosunki ze Stanami Zjednoczonymi pozostają do opanowania. Linia nad Świrem utrzymuje się 3 lata, do sowieckiej ofensywy w czerwcu 1944 roku. Mannerheim, który w 1944 roku zostaje prezydentem, negocjuje we wrześniu odrębny pokój – wynik możliwy po części dzięki decyzji, by nie iść aż pod Leningrad.
T09-073