Wieść o Mers-el-Kébir dociera do Pétaina wieczorem 3 lipca: 1 297 francuskich marynarzy zabitych przez Royal Navy, jeszcze niedawno sojuszniczą. Kraj jest w szoku; opinia publiczna, już wstrząśnięta klęską, oczekuje stanowczej odpowiedzi. Pétain, który właśnie kończy organizowanie swojego rządu, musi zdecydować o odwecie.
Naciski są rozbieżne. Laval nalega na jak najostrzejsze zerwanie z Londynem. Darlan, którego flota właśnie została zaatakowana, domaga się odwetu. Baudouin, minister spraw zagranicznych, zaleca ostrożność, aby nie wciągnąć Francji do obozu Osi jako strony walczącej.
Dla wielu Francuzów szok jest tym silniejszy, że 10 dni wcześniej Royal Navy była jeszcze sojuszniczą marynarką, walczącą u ich boku. Pétain może wypowiedzieć wojnę Londynowi, co uczyniłoby z Vichy stronę walczącą u boku Hitlera; odpowiedzieć symbolicznym odwetem lotniczym; albo ograniczyć się do zerwania stosunków dyplomatycznych. Wybór przesądza o kierunku całego rodzącego się reżimu i jego stosunku do obu obozów.
Pétain łączy zerwanie stosunków dyplomatycznych z symbolicznym odwetem: Francja Vichy zrywa stosunki dyplomatyczne z Londynem 5 lipca (odwołanie ambasadora Corbina), nie wypowiadając wojny. Ograniczone naloty odwetowe uderzają w Gibraltar już w lipcu, bez wymiernego skutku wojskowego; kolejne naloty następują we wrześniu, po Dakarze. Mers-el-Kébir pozostawia trwałą urazę do Brytyjczyków, którą propaganda Vichy wykorzystuje, by uzasadnić oddalenie od Londynu i podsycać zwrot ku kolaboracji, który forsują Darlan i Laval. Epizod pokazuje, jak brytyjski atak, pomyślany po to, by zapobiec przejściu floty na drugą stronę, paradoksalnie wzmocnił antybrytyjskie nastroje Vichy – nie wpychając jednak Francji w otwartą wojnę z Anglią.
T04-051