W południe 17 czerwca 1940 marszałek Pétain, od poprzedniego wieczoru prezes Rady Ministrów, szykuje się do przemówienia do Francuzów w radiu z Bordeaux. Prośba o rozejm została przekazana Niemcom w nocy, lecz odpowiedź jeszcze nie nadeszła i żadna konwencja nie jest podpisana.
Problem stanowią dokładne słowa. Mówienie jedynie o „negocjacjach rozejmowych” byłoby poprawne dyplomatycznie: dopóki nic nie jest podpisane, walka teoretycznie powinna trwać, by zachować pozycje negocjacyjne. Pétain jednak, pragnąc „oszczędzić francuską krew”, waha się, jak stanowczo ma zabrzmieć jego przesłanie: wybiera między ostrożną formułą a jednoznaczną zapowiedzią.
Dobór słów nie jest obojętny: słuchają setki tysięcy żołnierzy, a najmniejsza dwuznaczność co do zaprzestania walk może wywołać przedwczesne kapitulacje, choć rozejm nie jest zawarty. De Gaulle usłyszy to przemówienie tuż po przybyciu do Londynu. Jakiej formuły użyć?
Pétain wygłasza zapowiedź natychmiastową i ostateczną: „Z ciężkim sercem mówię wam dziś, że trzeba zaprzestać walki”. Te słowa, wypowiedziane w chwili, gdy żaden rozejm nie jest podpisany, przynoszą druzgocące skutki: oddziały tysiącami składają broń w przekonaniu, że wojna się skończyła, a liczba jeńców w kolejnych dniach niepotrzebnie rośnie. Do podpisania rozejmu w Rethondes (22 czerwca) i wejścia w życie zawieszenia broni (25 czerwca) upłynie jeszcze 5 dni. Przemówienie z 17 czerwca zapoczątkowuje „maréchalisme”, czyli kult marszałka, i legendę Pétaina, który „czyni Francji dar ze swej osoby”. De Gaulle odpowie mu już nazajutrz, przeciwstawiając hasłu „zaprzestać walki” przekonanie, że „nic nie jest stracone”.
T04-024